BİLİŞİM/BİLGİ SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI "İnternet Yasakları Türkiye Zarar Veriyor" Bildirgesi - 23 Mart 2008

Türkiye'de mahkemeler 5651 nolu yasa ve konuyla ilgili diğer yasalara dayanarak youtube, wordpress, geocities, alibaba gibi bir çok web sitelerine erişimi sıksık kapatmaktalar. Telekomunikasyon Kurumu'nun (TK) ise yurt dışındaki web sitelerine erişimi 5651 kapsamında sorgusuz sualsiz, kapatma yetkisi var. TK'nın erişime kapatılan web sitelerinin hangileri olduğunu ne kamuoyuna, ne de kapatılana haber verme yükümlülüğü bulunmakta. Söz konusu yasaklamalar, yasanın zaten tartışmalı olan amaçlarını aşmış ve ülkemize zarar vermeye başlamıştır. Bu durumun düzeltilmesini istiyoruz.

5651 nolu yasa çok hızlı bir şekilde, kamoyunda yeteri kadar tartışılmadan, uzman Sivil Toplum Kuruluşlarının çığlıkları arasında, çocuk pornosu bahanesiyle, "temiz internet" söylemleri ile çıkartıldı. Böyle bir yasanın Avrupa Birliği ve modern dünyada olmadığını kamuoyuna ve kanun koyucularımıza bir defa daha hatırlatmak isteriz. Yasa metnine son anda "Atatürk'e ilişkin suçlar" da eklendi.

Biz sivil toplum kuruluşları 5651 nolu yasanın özünde sansür yasası olduğunu, internetden korkan bir bakış açısının, yasakçı felsefenin ürünü olduğunu, bireye güvenmediğini yasa çıkmadan önce de defalarca belirttik. Dünya ile bütünleşmek, Bilgi Toplumuna yönelmek, bağımsız yaratıcı bireylerin özgürlük ortamında yetişebileceğinin altını çizmek isteriz. Bizler, bu yasanın özüne fikir ve ifade özgürlüğü açısından karşıyız. Ama, çocukları korumak için okullarda ve kamuya açık alanlarda porno, ırkçılık gibi temel insan haklarına aykırı içerik için filtre uygulanmasını destekleriz.

Türkiye Siber Suç sözleşmesi hazırlıklarına katılmış olmasına rağmen bazı sakıncaları nedeniyle sözleşmeyi imzalamamıştır. Biz sivil toplum kuruluşları TCK ve CMUK çıkarken bu eksiklikleri kapatmaya çalıştık. Taslaklar çok hızlı yasalaştığı için sesimizi duyuramadık. Adalet Bakanlığı yasa taslağı Başbakanlık'a sunulmasına rağmen taslak bir kenara bırakılarak 5651 çıktı. Ülkemiz hakim, savcı ve avukatlarını Bilişim ve internet konusunda eğitmek için yeterli çabayı harcamadı.

Bugün, Türkiye'nin herhangi bir yerindeki bir mahkeme, bir bilirkişiye bile başvurmadan, pek çok nedenle, tedbir kararı olarak bile, bir web sitesindeki tek bir nesne yüzünden milyonlarca nesne içeren bir web sitesine erişimi kapatabilmekte. Örneğin youtube'de 34 bin Atatürk, 103 bin İstanbul, 5400 Alanya, 7750 Bodrum, 48000 Fenerbahçe, 46000 Galatasaray, 35600 Beşiktaş videosu da dahil olmak üzere yüz milyonlarca video var. Youtube gibi sosyal ağ webleri, pek çok eğitici malzemeyi, az bulunan eski belgeleri, filmleri, ders notlarını içeridiği gibi, çeşitli iş bağlantılarını da içermektedir. Youtube'u gerçekten kapatabilsek, bu işten pek çok vatandaşımız zarar görecektir. Alibaba örneğinde ise iki firma arasındaki uyuşmazlıkta, mahkeme haksız olduğunu düşündüğü tarafı cezalandırmak yerine, alibaba'dan yararlanan tüm vatandaşlarını cezalandırmayı tercih etmiştir. Kaldı ki, devletimiz bir ihracat-ithalat web sitesi olan alibaba'ya üyeligi teşvik etmekte, yıllık abonelik ücretinin yarısını ödemektedir. Mahkemeler tarafından web sitelerine erişimin yasaklanması kesin bir engelleme sağlamamakta, internet hakkında biraz teknik bilgisi olan bir kişi tarafından başka yollarla hala bu sitelere ulaşılabilmektedir. Uygulanan yasaklamalar, haklı bir nedene dayansa bile, en başta vatandaşlarımızı cezalandırmakta, vatandaşı çok da etkin olmayan bu yasakları aşma yollarını aramaya itmektedir. Yasaklanan web sitesi erişimi, daha doğrusu yasaklamaya konu olan web sitesi nesnesi, örneğin bir video kaydı, o nesne için ülkemiz içinde ve dışında daha fazla negatif reklam ya da tanıtım oluşmasına sebep olmakta ve dünyadaki tüm internet kullanıcılarının ilgisini çekerek asıl amacın tam tersinin gerçekleşmesiyle sonuçlanmaktadır.

Bazı özel koşullarda, başka hiç bir yol kalmadığı bir noktada yasaklama kararı alınabilinir. Bir alan adına erişimin tamamını kapatmak ya da bir alan adına ait IP numarasına erişimin tamamen kapatılması, bir kitap yasaklamak için koca bir kütüphaneyi, bazen de bir kütüphaneler kümesinin tamamını kapatmak demektir.

Alan adına yasak koymak, tüm vatandaşlarımızın o alan adı aracılığı ile birbirleriyle yapacakları iletişimi de yasaklamak anlamına gelmektedir ve Anayasa ve AB kriterlerine aykırıdır. Bu tür yasaklamalar medeni dünyadan zamanla ciddi tepki alacaktır. Bu durum özgürlükçü ve liberal demokrasi fikirlerle çelişmektedir.

5651 nolu yasa, TK'ya tüm "zararlı içeriği" izleme ve bu içeriğe erişimi engelleme görevi vermektedir. TK yönetmeliklerle görevinin detaylarını belirlemiştir. Eğer bir web sitesindeki tek bir nesneye yasak koymak isteniyorsa, bu teknik olarak mümkündür. TK, bilinmeyen bir nedenle mümkün olan bir teknik çözümün muhtemelen zahmetli ve masraflı olacağını düşünerek, 5651 ile ilgili yönetmelikte sadece nesnelere erişimin yasaklanmasına yer vermemiş, tüm web sitesine, ve hatta belli bir IP numarasındaki tüm web sitelerine erişimin engellenmesini ilgili yönetmeliğe koymuştur. Bu durumun özgürlükçü demokrasi ile çeliştigini bir defa daha belirtirken, TK'nın görevi çerçevesinde URL temelli filtrelemeyi kolaylıkla yapabileceğini ve sadece yasaklanan belli nesnelere erişimi önleyebileceğini belirtmek isteriz. Bu şekildeki bir teknik çözüm eğer zahmetli ve masraflı olacaksa da, devletimiz tarafından finanse edilerek gerçekçi bir çözüm elde edilebilir.

Gönlümüzde ise, ülkemizde internette sansür hayalinden vazgeçilip, TK'nın ana işi olan telekomünikasyon sektörümüzün tam rekabet koşullarına kavuşması için çalışması ve Türkiye internetinin yönetişim ilkeleri çerçevesinde kamu, özel sektör ve STK'lar tarafından birlikte geliştirilmesinde yatmaktadır.

TBD Türkiye Bilişim Derneği
INETD Internet Teknoloji Derneği
TID Tüm İnternet Derneği
LKD Linux Kullanıcları Derneği
TIEV Tüm İnternet Evleri Derneği
TUBIDER - Bilişim Sektörü Derneği
TKD - Türk Kütüphaneciler Derneği